Hands in Poems: Nuno Júdice (II)

Nuno Júdice

AUSÊNCIA

 Quero dizer-te uma coisa simples: a tua

ausência dói-me. Refiro-me a essa dor que não

magoa, que se limita à alma: mas que não deixa,

por isso, de deixar alguns sinais -um peso

nos olhos, no lugar da tua imagem, e 

um vazio nas mãos, como se as tuas mãos lhes

tivessem roubado o tacto. São estas as formas

do amor, podia dizer-te; e acrescentar que

as coisas simples também podem ser

complicadas, quando nos damos conta da

diferença entre o sonho e a realidade. Porém,

é o sonho que me traz a tua memória; e a

realidade aproxima-me de ti, agora que

os dias correm mais depressa, e as palavras

ficam presas numa refracção de istantes,

 quando a tua voz me chama de dentro de

mim - e me faz responder-te uma coisa simples,

como dizer que a tua ausência me dói.

En A Pura Inscrição do Amor (2018)

The Heart in Poems: Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe

Alone

From childhood's hour I have not been

As others were; I have not seen

As others saw; I could not bring

My passions from a common spring.

From the same source I have not taken

My sorrow; I could not awaken

My heart to joy at the same tone;

And all I loved, I loved alone.

Then- in my childhood, in the dawn

Of a most stormy life- was drawn

From every depth of good and ill

The mystery which binds me still:

From the torrent, or the fountain,

From the red cliff of the mountain,

From the sun that round me rolled

In its autumn tint of gold,

From the lightning in the sky

As it passed me flying by,

From the thunder and the storm,

And the cloud that took the form

(When the rest of Heaven was blue)

Of a demon in my view.

Hands in Poems: Eden Tosi

Eden Tosi

Puede que seas feliz

Puede que seas feliz

Que sonrías que desees

Y no te arrepientas.

Yo no me basto solo

Que otros unan tu nombre

Que te tengan diez años para después perderte

Que te desposen con manos lo bastante fuertes,

Gozar la noche, oh luz de Betelgeuse

Vivir en paz

Con la sangre siempre lista

Detrás de la herida

Frente al azul del mar

Yo preferí la nada

Pero siempre me preguntaré

Cómo habría sido la vida contigo

En El año de la muerte de Verdi (2016)

Words in Books: A voz insurrecta. María Victoria Moreno, entre a literatura e a vida

Un amigo díxome unha vez que os listos len biografías. Eu non as leo, de feito teño algunhas emprestadas e sempre pasan ao final da pila. Porén, parece que a todo o mundo lle gustan esas historias dunha vida e tamén dentro da academia hai unha especie de revival e aumento de respecto por este xénero despois da marxinalización que se fixo delas, considerando (como recolliu Volker Dekpat) que eran "minucias sen significado" ou "unha colección de incidentes aleatorios" sen relevancia histórica.

O conto é que acontece que a primeira biografía que leo é a de María Victoria Moreno, autora á que se dedican as Letras Galegas este ano. É unha obra de Montse Pena Presas, que titula A voz insurrecta. María Victoria Moreno, entre a literatura e a vida (2018).

Tiven o pracer de asistir á presentación en Cronopios e escoitar á autora dialogar con Alba Cid, María Solar e Malores Villanueva sobre María Victoria. Non lin tampouco nada desta autora homenaxeada este ano, pero xa me tiñan recomendado encarecidamente Anagnórise, e o libro de Montse Pena trazoume un percorrido lector que quero facer pola súa obra.

Ademais de ser un texto educativo, A voz insurrecta  é, como indica a propia autora no limiar (p.13), unha ollada calidoscópica. Unha mirada que xira e xira en espiral pintando un retrato cubista dunha vida e unha carreira. 

Comezo a albiscar por que as biografías son para listos. Para entender a vida e o traballo de María Victoria temos que comprender tamén o contexto histórico-social e lingüístico e o que era ser muller en Galicia no cambio de século. A narrativa de Pena Presas é a lente que nos permite enfocar todos eses aspectos.

"María Victoria (...) non quería andar soa, como a maioría da rapazada da mesma idade. Para conseguir que se desprazase libremente, a súa coidadora, a Tata Po, decide darlle unha bobina de fío, que ía soltando a medida que a pequena andaba" (p.19)

"Una hermosa mentira que hacía reír, pensar y llorar al mismo tiempo apaciblemente. Una palabra detrás de otra en perfecta armonía. Infinidad de verdades tan discretas que se escondían tras la ficción del argumento. ¿No había más libros así, para ser feliz leyéndolos?" (p.26)

"... a escritora seguirá tendo clara a súa posición, puntualizando que non emprega o galego na procura dalgún tipo de gloria, e que sabe que ningunha lingua a necesita. A súa é unha cuestión de querenza consciente e unha mostra de lealdade coa terra que a acolleu" (p.49)

"... a idea de que o ensino pode e debe cambiar e que é posible crear unha escola baseada na observación e na experiencia, que integre a realidade da nenez dela" (p.58)

Como pode unha biografía constituír un estudo sobre a lingua e o legado? Como se pode prover un entendemento sólido da relevancia da súa obra e a pegada que deixa nas nosas letras xirando esa lente brincadeira polos vértices do amor, a escrita, o ensino e a familia? 

Pois como o fai Montse Pena, cunha escrita poderosa, onde se transparenta a admiración e o respecto e se colocan os espellos no ángulo exacto para crear a maxia da visión conxunta a través de todas esas peciñas minúsculas.

As biografías parecen ter sempre unha moralexa subxacente: unha historia de suba e descenso, de redención, de corrupción, de amor, ... A que nos achega Montse Pena engárzase letra a letra e agóchase na forza do adxectivo do título. Que mellor xeito de celebrar hoxe, que lendo este libro?

Hands in Photography: "Català-Roca en Galicia (1956-1976)"

Ata o 7 de outubro podedes visitar a mostra de fotografía que se expón no Auditorio de Galicia Turismo e fotografía. Català-Roca en Galicia (1956-1976). A exposición, comisariada por Anxo Rabuñal e Agar Ledo, recolle unha escolma de 116 instantáneas de Frances Català-Roca (1922-1998) tomadas nas sete campañas que realizou entre 1956 e 1976, así como guías turísticas e postais.

Dalgún xeito, é un diario da viaxe do fotógrafo, que percorreu na súa vespa 28 vilas galegas: Ribeira, Cambados, Betanzos e Cangas entre outras. Un diario no que, como indica Bieito Iglesias, "retratou a beleza física e moral da Galiza". E un home, Català-Roca, que soubo mirar e capturar imaxes "que dean as explicacións", unificando "forma e contido, experimentación e testemuña", en palabras de Joan Fontcuberta.

A exposición é un itinerario sentimental pola Galicia que comezaba a ser cosmopolita e tamén pola ollada do fotógrafo do "disparo imperfecto" (Pedro del Corral). Para non perder.

The Heart in Poems: César Vallejo

César Vallejo

Los pasos lejanos

Mi padre duerme. Su semblante augusto

figura un apacible corazón;

está ahora tan dulce…

si hay algo en él de amargo, seré yo.

Hay soledad en el hogar; se reza;

y no hay noticias de los hijos hoy.

Mi padre se despierta, ausculta

la huida a Egipto, el restañante adiós.

Está ahora tan cerca;

si hay algo en él de lejos, seré yo.

Y mi madre pasea allá en los huertos,

saboreando un sabor ya sin sabor.

Está ahora tan suave,

tan ala, tan salida, tan amor.

Hay soledad en el hogar sin bulla,

sin noticias, sin verde, sin niñez.

Y si hay algo quebrado en esta tarde,

y que baja y que cruje,

son dos viejos caminos blancos, curvos.

Por ellos va mi corazón a pie.

Word Buffs (VI): Bea Dourado

Bea Dourado defínese así: Nómade literaria, que transita pola vida "intoxicando" de literatura calquera rutina. Polo tanto, non sei se será patolóxico.

Comezou a gustarche ler...

Desde moi nena. Desde moi nena lía libros á miña avoa, que non vía ben. A través deste exercicio de guía, aprendín a amar a lectura.

Ti como nena ou adolescente lectora

Lembro desfrutar moito cos libros da escola. Desde que mercaba o libro até que remataba de lelo...Todo era unha aventura!

Un libro ou varios ao mesmo tempo?

Depende do momento. Mais, con todo, o verán adoita ser unha estación calma para deleitarme con varias lecturas a un tempo. 

Mercar os libros ou lelos prestados?

Ambas cousas poden combinarse, non? Gústame moito acudir á biblioteca e levar libros de emprestado. Ademais preciso fuxir, cada pouco tempo, do ritmo acelerado da vida e a biblioteca é, digamos, un lugar zen. Non obstante, hai libros que preciso ter comigo, palpalos, non perdelos de vista...Por iso a miña casa é unha clara evidencia de que invisto, moi alegremente, en capital literario. Seguireino facendo até que me devoren estes inquilinos! 

Gardalos ou deixalos ir?

Recoñezo que me custa deixalos ir se sei que non haberá regreso. Igual teño que desfacerme dese concepto de propiedade...

Lugares para ler

Leo en diferentes sitios e momentos: agardando quenda nalgunha xestión, tomando algo nun bar, viaxando en autobús, na cama...

A lectura – en solitario?

Normalmente si, aínda que tamén me gusta facer cómplice algunha persoa do que estou lendo nese instante.

Rituais lectores

Marco, nalgunha das primeiras páxinas, o lugar e a data no que rematei de ler o libro. Tamén, nalgunha ocasión, deixo algún marcador (post- it, calendario de peto, tícket, entrada de cine...) nalgunha das páxinas que considero transcendentais.

Que estás lendo agora?

Fóra de si de Suso de Toro e, relendo, El género en disputa de Judith Butler.

Que lerás despois?

Teño en camiño dous libros de poemas de Antonio García Teijeiro. Nos próximos días chegarán por correo a casa e xa ansío telos nas mans.

En que momento decides deixar de ler un libro? Das segundas oportunidades?

Decido cando son consciente de que podo prescindir da súa lectura. É dicir, cando non me atrae o tema ou como se desenvolve a trama... Aparto o que non me aporta. Así que de segundas oportunidades, nada de nada. 

Que libros están na lista de "reler"?

Como xa mencionei antes, estou a reler El género en disputa de Judith Butler. Paréceme totalmente imprescindible. Teño previsto reler, en canto poida, Poesía completa de Alejandra Pizarnik ou Porca terra de John Berger.  E creo que hai algúns clásicos que debo reler ou comezar a ler, nalgúns casos. Guerra e paz de Tolstoi é unha débeda pendente .

Se só puideses rescatar un libro da túa estantería, sería...

Non quixera verme nesa circunstancia! Que horror! Probablemente, algún con algunha dedicatoria especial.

Un libro que se che resistiu 

Resultoume difícil, polo tema (non quero con iso menosprezar a calidade artística): Lolita de Vladimir Nabokov.

O libro que máis regalaches

Regalei bastante variado, segundo a persoa. En xeral, regalo moita literatura infantil para crianzas da familia ou amizades. A toupiña que quería saber quen lle fixo aquilo na cabeza é un dos que máis teño agasallado. Tamén consumo moitos contos porque me encantan e sinto certa empatía co mundo infantil. 

Unha cita/un verso

Gústame moito e teño recente un fragmento de Bodas de sangre de Federico García Lorca:

“Que yo no tengo la culpa,

que la culpa es de la tierra

y de ese olor que te sale 

de los pechos y las trenzas”

Autores/as favoritos/as?

Rosalía de Castro, John Berger, Alejandra Pizarnik, VirginiaWoolf, Almudena Grandes, José Luis Sampedro, Manuel Rivas, Teresa Moure, Suso de Toro, Federico García Lorca, Fernando Pessoa, José Saramago, Clarice Lispector, Chantal Maillard, Maria Mercè Marçal, Montserrat Roig,Màrius Sampere, Noam Chomsky, Michel Foucault... E, seguramente, deixarei máis por despistada!

Ler en galego...

Sempre!

Completa como che pete:

· O cómic... Un mundo por descubrir.

· O ensaio... O último, e moi revelador, que lin: El entusiasmo de Remedios Zafra.

· Os libros infantís e xuvenís... Ledicia Costas merece mención especial.

· A novela... Para vivir todas as vidas posibles da man, por exemplo, do Principiño.

· A poesía... A vida.

· O teatro... La casa de Bernarda Alba de Federico García Lorca.

Un recordo ou anécdota relacionados coa lectura

Lembro, moi gratamente, cando contaba contos ás crianzas de educación infantil. As súas caras de sorpresa aínda permanecen na miña memoria. É tan agradecido contar e que che conten xs máis peques!

Stephen King falaba do "constant reader", ti es unha/un ou hai periodos nos que prefires non ler?

Case sempre estou lendo algo... Pero si é certo que en períodos de estudo opto por dar prioridade, mal que me pese, aos apuntamentos.

Les porque...

Non entendo a vida sen lectura, forma parte da mesma.

Escribes algo? O que?

Escribo sempre que teño tempo. Escribo relatos e poesía.

Escribes porque...

Non entendo a vida sen escritura, forma parte da mesma.

Outra cousa que queiras contar/compartir 

Este poemiña de meu (audio).

Would you like to listen to this word buff reading a text of his own?

Para saber máis:

• Verso a verso con Beatriz Dourado