Tuesday, November 7, 2017

Letters in Poetry: Marguerite Duras


Buenos Aires Poetry publicó el pasado mes de enero una entrada sobre Marguerite Duras que recupero hoy en mi blog. Marguerite Duras (1914-1996) es el seudónimo de Marguerite Donnadieu, cineasta y escritora, nació en la Indochina francesa (Gia Dihn) en 1914, donde pasó su infancia y adolescencia, y una experiencia que la marcó profundamente. Su obra literaria reúne unas cuarenta novelas, una docena de piezas de teatro y guiones cinematográficos. Entre sus novelas se destacan Moderato Cantabile (1958), Destruir, dice (1969) y  El amante (1984), ésta última merecedora del Premio Goncourt. 

Estos escritos a continuación fueron recopilados por Yann Andréa (su amante) durante el último año de su vida.


SÁBADO 10 DE DICIEMBRE, 3 PM,
CALLE SAINT-BENOÎT

Vas derecho hacia la soledad.
Yo no, yo tengo los libros

………………………………………………………Silencio. Y después
Me siento perdida.
Muerte es equivalente.
Es aterrador.
Ya no quiero hacer el esfuerzo.
No pienso en nadie.
El resto se acabó.
Tú también.
Estoy sola.

………………………………………………………Silencio. Y después

Ya no vives de la desgracia, sino de la desesperación.

……………………………………………………...Silencio. Y después
Y. A.: ¿Quién eres?
M. D.: Duras, es todo.
Y. A.: ¿Qué haces Duras?
M. D.: Hace literatura.

………………………………………………………Silencio. Y después
Encontrar qué escribir aún.

–

PARÍS, 25 DE DICIEMBRE DE 1994

La lluvia de los niños cayó mientras hacía sol.
Con la felicidad.
Fui a ver.
Luego fue necesario explicarles que era normal. Desde hace siglos. Porque los niños no comprendían, no podrían comprender todavía la inteligencia de los Dioses.
Luego fue necesario seguir caminando en el bosque. Y cantar con los adultos, los pequeños, los gatos.

–

PARÍS, 28 DE DICIEMBRE

Una carta para mí.
Bastaría cambiar o abandonar, sin volverse nadie.
La carta.
–

31 DE DICIEMBRE DE 1994

Feliz año a Yann Andréa.
Me fastidian tus cartas breves.
–


3 DE ENERO, CALLE SAINT-BENOÎT

Yann, aún estoy aquí.
Es necesario para que parta.
Ya no sé dónde meterme.
Te escribo como si te llamara.
Tal vez puedas verme.
Sé que no servirá de nada.

–


3 DE JULIO, 3 PM, NEAUPHLE-LE-CHÂTEAU

Bien sé que tienes otras ambiciones. Bien sé que estás triste. Pero me da igual. Que me amas, eso es lo más importante. El resto me da igual. No me importa en absoluto.

Luego, esa misma tarde.
Me siento abrumada por existir.
Esto me produce deseos de escribir.
Escribí muy fuertemente sobre ti cuando te fuiste -sobre el hombre que amo.
Te encuentras en el encanto más vivo que yo haya visto.
Eres el autor de todo.
Hubieras podido hacer todo lo que he hecho.
Te escucho decir que renunciaste a esta frase, a esta frase de aquí.

Monday, November 6, 2017

Letters in Books: No time for flowers y otras historias

Silvia Pérez Cruz es una artista sublime, que encandila con su magia, y aún así, lleva la fama con ligereza.  Como en el anterior concierto (que os conté aquí), nos deslumbró de nuevo el 21 de octubre en el Auditorio de Galicia. Lo que me fascina de esta mujer es su capacidad de personificar la elegancia musical de las divas clásicas como Edith Piaf, Celia Cruz o Amália Rodrigues combinándola con un acercamiento contemporáneo a temas eternos. 

Por la variedad de público asistente al concierto, se ve que múltiples generaciones sienten su magnetismo. El suyo y el de un increíble quinteto de cuerda que la acompaña y que colabora en las versiones tan especiales y únicas que hace de clásicos que amamos como La lambada o Hallelujah. Este equipo llenó la sala con un romanticismo personal e íntimo que paró el tiempo durante un par de horas. 

Pero esto no es todo, porque en cada concierto hay una sorpresa, algo que te llevas a casa, además del alma removida y desordenada. En este caso, fue esta preciosa joya de la que os dejo un fragmento grabado en vídeo.  Se trata de Mañana, una canción que utiliza como letra un poema de Ana María Moix que desconocía.


Preciosa, profunda, nostálgica. Y por supuesto, quería descubrir a la escritora detrás de esos versos. Difícil porque No time for flowers y otras historias es un libro editado en 1971 que ya está fuera de circulación. Aún así, descubrí el Almacén de los Libros Olvidados y allí estaba un ejemplar, uno solo, precioso, pequeñito, que llegó a mis manos dos días más tarde. No os puedo describir la alegría de tenerlo por fin, como un pequeño tesoro; supongo que es ese principio de la escasez que nos persuade de que algo es importante precisamente porque es casi inaccesible.


El librito es un compendio de versos violentos sobre el amor, la muerte y las decisiones. Versos que son océano y rompen el hacha que tenemos dentro. Nos colman de nada mientras la muerte entra y toma el candelero, llenando el hueco y abriendo la puerta a la ansiedad. Para que se vaya. Versos con abrigo tecnicolor que son válvula y presumen de su hostilidad y sus elipsis estratégicas que desordenan el cerebro.

"Cómo hiere la belleza          cómo hería tu mirada          destrozaba" (p.27)

"Fueron aquellos los pasos más vacilantes de una vida      Tus dedos modelaban en el barro hasta      conseguir una figura de mujer      No tuviste rostro        ni voz        a dónde fue tu cuerpo       a dónde fue el amor       a dónde tu sonrisa de cristal" (p.28)

"Y una voz le dijo toma mi corazón      mi rostro que empieza a ser enjuto       toma mis uñas roídas por las horas, en mis ojos de ser enamorado habita un pájaro que busca el árbol del ahorcado" (p.29)

"El ensueño y la nada           cómo se parecen a altas horas de la noche" (p.32)

"Antes se lo dijo a aquel joven de ojos de cristal       podrías componer un poema con mis pestañas quemadas        una historia de la herida que hay en mi mirada       podrías escribir un poema con mis frases inconexas, con mi risa de estúpida alocada, de monigote escarnecido perfectamente colocado en las aceras de las calles, en la cola de los cines, a la entrada de los bares, cuanto falta para la cita, como si no supiera que esta noche no vendrá" (p.32)

"Porque la belleza cómo mata jugando de verdad a las controversias" (p.34)

IV

When I am dead, my dearest,
Sing no sad songs for me.
Christina Georgina Rossetti

"Cuando yo muera amado mío no cantes para mí canciones tristes, olvida falsedades del pasado, recuerda           que fueron sólo sueños que tuviste.
Hubo un palacio de quimeras en mi rostro.        Eso fui       Mi epitafio preferido sería que mañana, cuando la tierra cubra ese cuerpo dolorido que es el mío, tú anduvieras desangrándote por calles y plazuelas, diciendo mi nombre, no en voz baja, que se apaga tan sólo con el ruido de unos pasos, no con palabras encendidas, ya dijimos que se venden, no con ojos enrojecidos por las lágrimas, que quizá no serían para mí. 
Este sueño           este sueño que tuviste y que fue tuyo. Mira, no vayas a la playa, mañana, a esa hora tan privilegiada, tan justamente pretendida, cuando mi sangre ya esté helada y mis uñas que comía por no verte y que sólo pintaba de vez en cuando para ti, ya no serán rosadas       ni moradas       negro refugio de gusanos hambrientos.         Si fueran, como dijiste un día para conquistarme, de seda. Pero no habrá capullos bajo tierra. ¿Por qué deshicimos el mundo soplando sobre él como antaño sobre un pastel? El tiempo nos perdió, no el que vivimos, ni el que soñamos, se nos contagió. Soplará el viento, caerá la lluvia, pesará la nieve, primero sobre la tierra después sobre mi cuerpo. Entonces, a esa hora, cuando en ningún bar de la ciudad puedas encontrarte mi mirada      ¿cómo no iba a recordártelo a cada instante?        Construimos un castillo en la otra orilla
Mataste un pájaro en el monte en primavera para hacer de sus plumas torreones y cortamos miles de rosas para con sus pétalos edificar la fachada principal. ¿Recuerdas? Qué problema planteaba el puente levadizo, un hada nos sopló al oído que fuera lirios
Y yo, que siempre fui tan tonta, pregunté      cómo asusta el silencio de mañana       si no sufriría frío el duende del castillo      No pusiste cristales en las ventanas. Me enseñaste que en los castillos medievales    las ventanas      los cristales. Pero me los concediste   y afirmaste que la fuerza de mis ojos guardaría el duende de morir a causa de los fríos invernales. Cuando yo muera, mañana, habrá cesado el miedo de pensar que ya siempre estaré sola, entonces no vagues por las calles, no entres a tomar copas por las calles, (...) Qué falsa invulnerabilidad la felicidad        Dónde estará ahora      Dónde estaré mañana    No me mandes flores a casa     No pongas rosas sobre el mármol de mi fosa    No vagues por las calles, no escribas cartas sentimentales que sólo serían para ti. Ese sueño     ese sueño que tuviste, extraño paraíso de ilusiones, lo supiste, antes que nadie, cómo muere poco a poco un corazón, cómo atrae la llamada de un recuerdo           aunque falso           cómo guía nuestros pasos..." (pp.37-39)

Sunday, November 5, 2017

Hands in Poems: Walt Whitman




Section 46

I know I have the best of time and space, and was never measured and never will be measured. 
I tramp a perpetual journey, (come listen all!)
My signs are a rain-proof coat, good shoes, and a staff cut from the woods, 
No friend of mine takes his ease in my chair,
I have no chair, no church, no philosophy,
I lead no man to a dinner-table, library, exchange,
But each man and each woman of you I lead upon a knoll,
My left hand hooking you round the waist,
My right hand pointing to landscapes of continents and the public road. 
Not I, not any one else can travel that road for you,
You must travel it for yourself.
It is not far, it is within reach,
Perhaps you have been on it since you were born and did not know, 
Perhaps it is everywhere on water and on land.
Shoulder your duds dear son, and I will mine, and let us hasten forth, 
Wonderful cities and free nations we shall fetch as we go.
If you tire, give me both burdens, and rest the chuff of your hand on my hip, 
And in due time you shall repay the same service to me,
For after we start we never lie by again.
This day before dawn I ascended a hill and look'd at the crowded heaven, 
And I said to my spirit When we become the enfolders of those
orbs, and the pleasure and knowledge of every thing in
them, shall we be fill'd and satisfied then?
And my spirit said No, we but level that lift to pass and continue
beyond.
You are also asking me questions and I hear you,
I answer that I cannot answer, you must find out for yourself.
Sit a while dear son,
Here are biscuits to eat and here is milk to drink,
But as soon as you sleep and renew yourself in sweet clothes, I
kiss you with a good-by kiss and open the gate for your egress hence. 
Long enough have you dream'd contemptible dreams,
Now I wash the gum from your eyes,
You must habit yourself to the dazzle of the light and of every moment of your life. 
Long have you timidly waded holding a plank by the shore,
Now I will you to be a bold swimmer,
To jump off in the midst of the sea, rise again, nod to me, shout, and laughingly dash with your hair.


Saturday, November 4, 2017

Words in Poems: Stefanni Marion (II)



.baby blue.

posso segurar as lágrimas uma a uma
posso encenar sorrisos magnânimos.
de boca fechada,
posso até morder palavras
debaixo da minha língua.

posso ouvir as canções do sam Smith
e tentar ser ele, e tentar se, tentar...

posso fingir que você deixou de doer
mas eu sangro quando respiro.

posso voltar a ter perspectivas
posso correr, meditar, cantarolar
ler os livros do Hermógenes, freud e lacan
posso até me acostumar a beber
2 litros de água potável por dia.

eu posso fingir que você deixou __________________ .

Bestiário (Patuá, 2016)


Friday, November 3, 2017

Words in Books: Un mundo de palabras


Un mundo de palabras (2017) foi o título escollido anos atrás por Agustín Fernández Paz para recompilar os traballos que dedicou á lectura. Como apunta Isabel Soto no limiar, o libro é “o legado dun lector". Está dividido en dous bloques: "un primeiro máis subxectivo que aborda “dende a vivencia íntima, convertida en relato biográfico, a súa memoria de lector” (p.8); e un segundo, desde a perspectiva do docente, que se centra no fomento da lectura na educación primaria e secundaria, cun enfoque máis teórico e obxectivo.

Sabemos que pode resultar difícil que a rapazada/mocidade aparte tempo para ler (e desexe facelo). Abundan as distraccións "electrónicas", e para moitos ler é sinónimo da monotonía de facer tarefas escolares. A motivación para ler ten que partir dun interese persoal e dun desexo de facer unha actividade placenteira. Non pode ser unha obriga.  Ese principio subxace todos os artigos do libro de Fernández Paz, que a min me lembrou moitísimo aos comentarios doutro sabio, Xabier P. Docampo,  na súa intervención no XIII Simposio O libro e a lectura: Ler para comprender o mundo (do que xa vos falei aquí) "Ler na escola. O risco de prender lume". Dicía Docampo que a lectura non é só un pasatempo, nin un xeito de adquirir coñecementos, senón que se parece máis que outra cousa a falar só, pois permítenos atopar o que o texto que lemos nos di de nós mesmos. Recordaba que nunha escola a lectura é proveitosa cando se aprende a ler ben, comprometendo a subxectividade do individuo. E indicaba que a verdadeira campaña de animación á lectura pasa por ter PROFESORADO LECTOR. Se nós como docentes non lemos, como vai ler o noso alumnado?

Aí radica o brillo do volume de Agustín Fernández Paz. Percíbese en cada artigo, en cada parágrafo, a paixón dun lector que devece pola palabra, e que desexa compartir eses mundos verbais cos demais. Un volume que debería estar en todas as nosas bibliotecas escolares e que debería ser de lectura obrigada para docentes.
  
“Abre as portas e entra. Entra neste espazo que agarda por ti, neste ámbito onde cada palabra é un don que recibimos como agasallo. Percorre todos os recantos desta casa da liberdade, respira este aire que non sabe de fronteiras, déixate levar polo fío de recendos que anuncia os tesouros da biblioteca” (p.19)

“Os libros: ríos de palabras que se nos ofrecen con xenerosidade para axudarnos a aprender o oficio de vivir, para cambiarnos a vida e implicármonos na transformación do mundo” (p.21)
  
“Beber soños, beber historias. Unha necesidade que temos todas as persoas, unha ansia que non nos abandona nunca” (p.28)

“... os coñecidos versos de Borges: “Que otros se jacten de las páginas que han escrito; / a mí me enorgullecen las que he leído” (p.35)

Punto cero de José Ángel Valente

SÉ TÚ MI LÍMITE
Tu cuerpo puede
llenar mi vida,
como puede tu risa
volar el muro opaco
de la tristeza.

Una sola palabra tuya quiebra
la ciega soledad en mil pedazos.
Si tú acercas tu boca inagotable
hasta la mía bebo
sin cesar la raíz de mi propia existencia.

Per tú ignoras cuánto
la cercanía de tu cuerpo
me hace vivir o cuánto
su distancia me aleja de mí mismo,
me reduce a la sombra.

Tú estás, ligera y encendida,
como una antorcha ardiente
en la mitad del mundo.

No te alejes jamás.
                                   Los hondos movimientos
de tu naturaleza son
mi sola ley.

                                   Retenme.
Sé tú mi límite.
Y yo la imagen
de mí, feliz, que tú me has dado (pp.43, 44)


“... porque a verdade é máis forte ca ningunha outra cousa, máis luminosa ca o día, máis terrible ca un furacán” (p.51)

“O papel que os profesores podemos xogar na creación e consolidación do gusto pola lectura é moi importante. Só hai que abrir un libro que conteña un texto poderoso e ler en alta voz. Non se precisa máis nada, todo é tan sinxelo como beber auga” (p.59)
  
“Porque todos sabemos que unha persoa que domina os mecanismos da lingua, que coñece o valor exacto das palabras, que é capaz de falar/ler/escribir desde a súa verdade e expresala con claridade e rigor, será sempre unha persoa crítica e creativa, capaz de utilizar plenamente as súas capacidades de expresión/comunicación nunha sociedade libre e democrática” (p.64)

“Dicía Johan Huizinga que “a poesía e o último reduto onde o xogo conserva toda a súa identidade e presenza” (p.79)

“O papel que o profesorado pode xogar na creación e consolidación do gusto pola lectura é moi importante. Un labor no que todo é moito máis doado do que parece, porque só se trata de crear no centro un ambiente que favoreza a lectura. Un ambiente que se crea coa posta en marcha dun variado abano de actuacións...” (p.94)
  
“A min paréceme magnífico este recoñecemento oficial. Creo que o traballo coa lectura nas aulas debe ocupar un lugar central e que non pode ser nunca algo subordinado, unha adherencia á que só se lle dedican algúns momentos puntuais do horario docente” (p.97)

“Por esta razón, parece moito máis idóneo, á hora de confeccionar unha proposta de lectura, ofrecerlles unha “carta” tan variada e xenerosa coma a do mellor restaurante. Unha carta na que se teñen que conxugar varios criterios, para atender precisamente esa variedade de intereses e de gustos, e para que cada alumno atope nela libros adecuados á súa competencia literaria e libros que lle propoñan outras fronteiras temáticas e formais que contribúan a abrirlle perspectivas novas e complexas” (p.101)

“Para min, os libros valiosos son os que teñen vida, aqueles capaces de suscitar en quen os le unha mirada nova, distinta, intensa, sobre as persoas e a sociedade” (p.114)
  
“O segredo está en motivar, entusiasmar, contaxiar o gusto pola lectura. Algo que, necesariamente, debe facerse con “libros que fan lectores”, eses títulos que teñen demostradas a súa calidade e a súa eficacia” (p.138)

“A expansión das tecnoloxías da información e da comunicación fai aínda máis urxente esta formación lectora, pois a lectura na rede esixe, cada vez máis, un modelo de lector capaz de discriminar e valorar a inxente cantidade de textos de todo tipo que contén” (p.143)

Thursday, November 2, 2017

Hands in Photography: Gervasio Sánchez




Facede un oquiño na axenda para ir visitar a Casa Grande do Pozo, a Sede Afundación, pois teñen unha exposición de Gervasio Sánchez, "Vida", que non vos deixará indiferentes.

Trátase dunha selección de 68 fotografías, a maioría delas inéditas que nos expoñen ás cicatrices físicas e emocionais das vítimas de conflitos recentes en Serra Leoa, Kabul, Eslovenia, Bosnia, Croacia, Albania, Cambodia, Liberia ou Kurdistán entre outros.

Agroman as bágoas ao ir comprendendo o vocabulario visual das imaxes, ao somerxernos no océano de cadáveres, membros que non están, próteses, armas, destrución, caos, escuridade e miradas perdidas. No nihilismo espectacular e incómodo que retrata Sánchez, unha busca esa vida que dá título á exposición. Imaxes indixeribles que contan historias sen lóxica, sen argumento nin clímax e que te agarran polo queixo e te obrigan a mirar cando queres deixar de facelo. 

Onde está a vida? Onde? 

Está no xesto anódino do home que fuma tranquilamente o seu cigarro ao carón dun neno asasinado. Está na luz que irradian os ollos dese neno que, no medio das masas de refuxiados, mira cara o ceo. 

Saraievo, 1994

Kukes, Albania, 1999

Battambang, Cambodia, 1999

Monrovia, Liberia, 1996

Vinkobci, Croacia, 1991

Saraievo, Bosnia-Herzegovina, 1996

Saraievo, Bosnia-Herzegovina, 2007

Saraievo, Bosnia-Herzegovina, 1997

Tahen, Cambodia, 2008
Sentilij, Eslovenia, 2015

Wednesday, November 1, 2017

Words in Poems: Adão Cruz (IV)



Un gesto de silêncio

Todos nós temos os nossos desertos pequenos ou grandes e
todos nós temos os nossos labirintos pequenos ou grandes
simples ou complexos

Os caminhos e os percursos entre os nossos desertos e os
nossos labirintos mais rectos ou mais sinuosos são ao fim e
ao cabo os caminhos da nossa vida

E esses caminhos são feitos predominantemente de silêncio

A grande força da nossa vida reside no silêncio

O silêncio das nossas meditações das nossas reflexões das
nossas decisões dos nossos segredos e intimidades dos
nossos medos e coragens dos nossos sonhos e entusiasmos
das nossas alegrias das nossas mágoas e frustrações

O silêncio é a primeira voz que um homem ouve quando está
dentro de si

O silêncio é o respirar do nosso íntimo a dialéctica da nossa
personalidade e o único espaço onde a mentira não cabe

O silêncio é o relógio oculto e secreto das nossas horas

Nos somos a nossa própria teia e só o silêncio nos deixa ver e
separar os emaranhados fios que a tecem

A mágica sensatez do silêncio é o fio-de-prumo da nossa
calibração

São  imensas as verdades que podemos conhecer só por
ficarmos estendidos na cama a pensar calmamente porque
as verdades estão em nós e só o silêncio nos permite
desvendá-las

Tantas veces o silêncio tem vontade de fugir e necessidade
de gritar... de gritar as verdades que descobre

Mas como o silêncio não tem palavra de se ouvir vai
enformando os mais variados actos da nossa vida os gestos e
as artes da vida que só nele vive

Assim nascem assim se criam e se desdobram todas as
nossas inúmeras expressões vivências algumas delas ditas
artísticas que mais não são do que as vozes ampliadas dos
nossos próprios silêncios