Tuesday, December 18, 2018

Hands in Poems: João Pedro Mésseder (III)


No metro

No metro davam as mãos
e apenas olhos tinham
para os olhos do outro.

De coisas pueris falavam
que  não da pressão dos dedos.

Aos quinze
a rosa
tem a justa forma da mão.

Monday, December 17, 2018

Handwriting in Exhibitions: Castelao Maxistral

Todos temos recordos de anécdotas e experiencias vividas na escola, mesmo aqueles, como meus avós, que non pasaron tantas horas alí nin puideron ir tanto como quixeran. Esas instantáneas mentais tan vívidas funcionan tamén como nexo de unión ao evocar vivencias e contextos semellantes. Por iso vos gustará a mostra que pode visitarse ata o vindeiro 3 de marzo de 2019 no Museo Centro Gaiás. E xa nin vos conto se sodes docentes.




Castelao maxistral. A boa obra ao mestre honra é unha exposición artellada en torno a tres eixes temáticos: a escola da época, o vínculo de Castelao coa docencia e o cadro central da exposición, A derradeira leición do mestre. Se podedes asistir á visita comentada, a experiencia será moito máis rica, pois por unha banda, hai aspectos que se comentan en máis detalle (como a conexión entre as pezas) e ademais, en comparación cos fondos sobre Castelao que podedes ver no Museo de Pontevedra, a mostra é pequena, co cal desde logo a visita guiada dótaa de maior sentido e contido. No noso caso, o guía foi Javier Raposo que foi quen de incitar ao pensamento profundo e á observación atenta,  convidándonos a lanzar un búmerang unindo cada peza coa seguinte na súa traxectoria.


Comezamos coa fotografía que abre o espazo expositivo, tomada o 17 de agosto de 1945 no Centro Ourensán de Bos Aires, Nesa imaxe identificamos a Fernando Iglesias "Tacholas", Maruxa Boga e o propio Castelao entre outros, rodeando o busto de Alexandre Bóveda feito por Domingo Maza. Un breve apunte sobre Alexandre Bóveda e o cruento tiro no peito.

De aí a poñer en valor o comisariado da exposición, a cargo de Xosé Manuel Seixas, así como o termo do título da exposición magister, no sentido máis poliédrico e amplio da súa acepción en latín. Nos mestres céntrase a primeira sección, con estampas que Javier nos invitou a analizar desde o punto de vista educativo, estilístico e social. A Lei Moyano de 1857, o concepto brechtiano de arte que non é espello, senón "un martelo para darlle forma", o Castelao autodidacta que foi político, médico, ensaísta, caricaturista e pintor, as misións pedagóxicas e unha tasa de analfabetismo do 81% nos homes e o 94% das mulleres no 1931 foron algunhas pinceladas que nos axudaron a enmarcar cada unha das viñetas.






Entre as estampas hai 3 de coleccións privadas: Que ten o mozo?,  O escondite e o debuxo orixinal do símbolo de  identidade da editorial Nós.





O matrimonio con Virxinia Pereira e as responsabilidades que ela asumiu, as numerosas viaxes e a súa faceta de médico e pintor serviron de transición vital ao afondamento no preludio da imaxe icónica que centra a exposición. A derradeira leición do mestre é a estampa 6 do Galicia mártir número 6, un álbum de guerra que sae no contexto de paseos pola noite e disparos en cruces de camiños e soutos. Un exemplo dos 699 mestres represaliados, unhas 300 delas mestras que sufriron tamén "a rapa".






Pechamos o círculo que se abrira con Alexandre Bóveda e, como nesa última páxina de Montedidio, estamos preparados para o exercicio co búmerang. Á inversa que o protagonista, recollémolo no peito, miramos á esquerda e deixamos que encha a pupila a desgarradora imaxe.

Parabéns a Javier Raposo por unha visita moi ben fiada de principio a fin.

Sunday, December 16, 2018

The Heart in Poems. Jaime Sabines (VIII)



NO QUIERO PAZ, NO HAY PAZ,
quiero mi soledad.
Quiero mi corazón desnudo
para tirarlo a la calle,
quiero quedarme sordomudo.
Que nadie me visite,
que yo no mire a nadie,
y que si hay alguien, como yo, con asco,
que se lo trague.
Quiero mi soledad,
no quiero paz, no hay paz.

Saturday, December 15, 2018

Books in Books: La librería de los escritores

Otro volumen de mi adorada colección Centellas, esos libros de tamaño entrañable y contenido top. La Librería de los Escritores (2014), de Mikhail Ossorguin y traducido por Abel Vidal es el tercero para mí (los anteriores podéis verlos aquí y aquí) y es una lectura tan sorprendente como cálida.



Todo parte de la idea de Pavel Muratov de crear una cooperativa librera detrás de cuyo mostrador se encuentren "representantes de las bellas letras, la filosofía, la historia, la historia de la literatura, el arte, el periodismo y, sobre todo, la bibliofilia y la bibliografía" (p.13). Así junta a Mikhail Lund, Nicolai Minaiev, Vladislav Khodassevitch, Alexéi Rémizov y Mikhail Ossorguin entre otros.

La verdad, no sé quién son y seguramente olvide sus nombres antes de llegar al 2019, pero lo que resuena es la aventura de este grupo de bibliófilos que se agruparon tras la Revolución de Octubre para proteger y salvar a los libros contra la terrible destrucción, "la única institución cultural que salvaguardó su independencia moral y material a través de aquellos años terribles de caos, terror y hundimiento de los valores espirituales" (p.15), la única librería en la que se podía comprar libros sin autorización, con libreros que entendían de libros.

Más allá de una labor cultural, hicieron también un trabajo social, pues eran "los guardianes y los propagadores de los libros, y [ayudaban] a la gente que liquidaba sus bibliotecas a no morirse de hambre" (p.28). Compraron libros (bibliotecas enteras, de hecho) y también editaron opúsculos en sus famosas "ediciones autógrafas" (p.45), constituyendo así "un párrafo bastante particular de la historia de la cultura rusa y, más precisamente, de la del libro ruso" (p.52).

¡Muchas gracias, Dolores López!

Wednesday, December 5, 2018

The Heart in Poems: José Ángel Valente (IV)



Cae la noche

Cae la noche.
El corazón desciende
infinitos peldaños,
enormes galerías,
hasta encontrar la pena.
Allí descansa, yace,
allí, vencido, 
yace su propio ser.

El hombre puede
cargarlo a sus espaldas
para ascender de nuevo
hacia la luz penosa-
mente: puede caminar para siempre, 
caminar...
¡Tú que puedes,
danos nuestra resurrección de cada día!

Tuesday, December 4, 2018

Hands in Poems: Erri De Luca (XV)

Le mani

Guardo a una donna le mani per vedere se volano come
l'ala di un pipistrello in Africa una sera
di fame nelle viscere e sudore nel cuore,
fresca fulminea in faccia la carezza,
la più perfetta delle ricevute.
Non ero in tempo a provare ribrezzo
né a rispondere grazie,
schiaffo di seta al volo sullo zigomo,
un affetto sbadato di natura.
Guardo a una donna le mani per vedere se volano come.

En Solo andata (2005)

Saturday, December 1, 2018

About Christmas Trees: T.S. Eliot

T.S. Eliot

The Cultivation of Christmas Trees 

There are several attitudes towards Christmas, 
Some of which we may disregard: 
The social, the torpid, the patently commercial, 
The rowdy (the pubs being open till midnight), 
And the childish – which is not that of the child 
For whom the candle is a star, and the gilded angel 
Spreading its wings at the summit of the tree 
Is not only a decoration, but an angel.

The child wonders at the Christmas Tree: 
Let him continue in the spirit of wonder 
At the Feast as an event not accepted as a pretext; 
So that the glittering rapture, the amazement 
Of the first-remembered Christmas Tree, 
So that the surprises, delight in new possessions 
(Each one with its peculiar and exciting smell), 
The expectation of the goose or turkey 
And the expected awe on its appearance,

So that the reverence and the gaiety 
May not be forgotten in later experience, 
In the bored habituation, the fatigue, the tedium, 
The awareness of death, the consciousness of failure, 
Or in the piety of the convert 
Which may be tainted with a self-conceit 
Displeasing to God and disrespectful to children 
(And here I remember also with gratitude 
St.Lucy, her carol, and her crown of fire):

So that before the end, the eightieth Christmas 
(By “eightieth” meaning whichever is last) 
The accumulated memories of annual emotion 
May be concentrated into a great joy 
Which shall be also a great fear, as on the occasion 
When fear came upon every soul: 
Because the beginning shall remind us of the end 
And the first coming of the second coming.

Puedes leer una versión en español del poema aquí