Showing posts with label Libraría Ler. Show all posts
Showing posts with label Libraría Ler. Show all posts

Wednesday, May 2, 2018

An Afternoon of Words: Book Launch of Pico Sacro. Ferido polo lóstrego e a lenda

A presentación dun libro é sempre unha emocionante celebración do traballo duro, o broche final dun proceso creativo, a exhibición dun resultado. É tamén unha sorte de comuñón e acercamento entre creador(a) e lectores/as reais ou potenciais.

O lanzamento dun volume non vai de satisfacer o status quo. Máis ben, vai de exceder as expectativas, de ir un pouco máis aló do texto e conectar cos que escoitan, ben sexa a través do contido ou da forma: as anécdotas, a fonte de inspiración, as referencias socioculturais, a lectura, o recitado ou o material audiovisual que se presente.

Cando acudo ás presentacións busco que me levanten a caravilla da tapa do libro, que me sirvan algún petisco do que vou ler ou que me dean algo alén do que xa lin e atopei no texto; e tamén establecer unha conexión real co/a creador/a.

Espero que os/as asistentes á presentación do pasado xoves 26 de abril na libraría Ler (Santa Comba) se levasen unha experiencia similar.

Tiven a honra de acompañar a catro grandes das nosas letras: Xoán Xosé Fernández Abella, Xosé Manuel Lobato, Henrique Neira e Miro Villar na presentación de Pico Sacro. Ferido polo lóstrego e a lenda (2017). 
Fotografía de Manuel Lama

O volume reúne unha escolma de textos éditos e inéditos arredor de "unha das paisaxes máis relevantes e simbólicas de Galicia" (p.11): O Pico Sacro, un "outeiro do sentimento" (p.225) desde o que albiscar as nosas "almas auténticas" (p.239). Manuel María, Otero Pedrayo, Antón Zapata, Neira Vilas, Suso de Toro, Carlos Arias, Marta Dacosta, Xavier Queipo ou Helena Villar Janeiro (entre outros/as) comparten espazo no papel e no imaxinario deste libro.

Alén do singular carácter do Pico Sacro, tamén o foi o lugar, a libraría Ler, que é un negocio de referencia na nosa vila desde os anos 80. Un faro das palabras levado con ilusión e mimo por Che, Lola e Isabel Ares e que para moitos de nós evoca recordos con vestidos de poesía e sabor a soños e maxia. 

Foi tamén un luxo contar entre os asistentes a xente moi querida, así como a referentes xalleiras da escrita: Regina Muñiz  e Carmen Blanco

Quedo fondamente agradecida a todos eles pola experiencia, e moi especialmente a Xosé Manuel e Miro polo convite. Señores, un pracer danzar xuntos ao ritmo dos versos.



Para saber máis:

Wednesday, May 11, 2016

Letters in Books: Cartas de un condenado a muerte

A semana pasada tivemos aquí no IES número 1 de Ribeira unha interesantísima exposición sobre a Illa de San Simón, que no século XII foi escollida, xunto con San Antonio, como lugar de clausura natural dos templarios e os franciscanos. Lembremos tamén a cantiga de Mendiño (século XIII), que ten a illa de San Simón como escenario. No século XVI pasou por alí o animaliño de Sir Francis Drake cos seus, profanando e queimando os templos e o mosteiro. Pasou logo a acoller enfermos da peste morbo-asiática e outras doenzas contaxiosas, que rara vez saían da illa con vida. Desde outubro de 1936 ata finais de 1943 funcionou como colonia penitenciaria. En San Simón estaba a prisión militar e en San Antonio vivían os militares encargados de vixiar os presos.

Velaquí algunhas fotografías dos paneis da exposición.




Veume estupendamente esta exposición, pois xusto estaba a ler Cartas de un condenado a muerte (2015), de novo por recomendación de Eva da Libraría Ler (grazas Eva!). Segundo describe Alvarellos Editora, é "un testemuño único, conmovedor, da guerra civil española. Trinta e catro cartas escritas, entre outubro de 1936 e 1937, nos cárceres de Vigo, San Simón e Pontevedra polo preso republicano galego José Mejuto Bernárdez (1905-1937). Custodiadas na Arxentina pola súa muller e a súa neta, e depositados os orixinais dende 2015 na Real Academia Galega, ven agora a luz por vez primeira nunha edición ao coidado de Olivia Rodríguez que conta coa participación de Eduardo Galeano, Xesús Alonso Montero e da propia neta de José Mejuto, Ana Paula Mejuto" .


Como indica Galeano nas Palabras Previas, "La sencilla historia de este obrero gallego, culpable de nada, es la historia de España, condenada a cuarenta años de miedo y casi cuarenta años de amnesia" (p.10). Logo Xesús Alonso Montero precisa que "en Galicia no hubo Guerra Civil; solo hubo represión, feroz represión" (p.11), e pasa a resumir a personalidade de José Mejuto Bernández, cangués, lletraferit (lector ávido), epistológrafo e bo comunicador que soubo recoller a "esencia da luz" nas súas cartas; de feito a súa neta Ana Paula Mejuto di: "Recuerdo la primera vez que las leí. Tendría unos dieciocho años. Allí estaba mi abuelo. En unas cartas acastañadas por el  color del tiempo perduraba una escritura de perfecta caligrafía. Dentro de ellas se condensaban emociones de intensidad absoluta. Lloré durante días. Tristeza infinita de cartas" (p.16).

As cartas están distribuídas en tres seccións: 1) doce misivas escritas no Frontón de Vigo e en San Simón; 2) catro cartas cando se inician as vistas públicas do proceso; 3) as dezaoito cartas posteriores á sentencia, cartas de amor e despedida.

Destaco un par de extractos que me parecen especialmente suxestivos:

"[...] hay un paseo aquí poblado por dos hileras de mirtos a ambos lados, que subiendo sus ramas a una altura de cuatro o cinco metros, se entrelazan entre sí formando una bóveda que apenas permite pasar la lluvia. Por él acostumbro a pasear yo aún en los días de más lluvia y viento, solo, para poder así entregarme a recordar las dulces horas vividas contigo, con mamá, con Carmen y con nuestros cuatro peques" (p.76)

"[...] abro una ventana y respiro con deleite la brisa fresca de esta primera mañana de primavera, embriagándome con la aroma fuerte del mar, entremezclada con esa diversidad de aromas que caracteriza el despertar de la Naturaleza. Extiendo la mirada hacia el mar teñido de un azul purísimo, y allá lejos, perdida la mirada en el horizonte, parece como si se besaran el mar y el cielo" (p. 80)

As cartas 17ª a 20ª son preciosas, as primeiras do último grupo de dezaoito, onde se despide da familia unha vez que xa se anuncia a sentencia e tenta aínda así darlles ánimos e esperanza.

"Espero la muerte con la serenidad del hombre que no le ha hecho mal a nadie, y con la esperanza de que un día no muy lejano brillará el sol esplenderoso de la justicia, que reparará todos los crímenes cometidos por estas bestias sanguinarias, enemigas de la civilización y de la cultura. Mientras esa hora no llega, ten valor y sabe esperar, que al fin llegará" (p.124)

En definitiva, unha lectura de dor punzante, conmovedora, que vos recomendo, pois estas cartas son o medio que Mejuto escolleu, o "único de que dispongo de ir trazando sobre el papel las palabras que son las ideas que expresan los sentimientos que espontáneamente brotan de mi alma" (p.146).

Wednesday, April 27, 2016

Letters in Books: Briefe an einen jungen Dichter



El lunes pasado, cuando pasé a recoger un libro que había encargado en Ler, me encuentro que Eva, librera junto con Cipri de este establecimiento en Pobra do Caramiñal, me había reservado otro libro que me podía interesar relacionado con las cartas. Me emociona que otros se impliquen en “Palabras da man ao corazón” y me alegra muchísimo cuando me proporcionan material sobre el que investigar. Así que agradezco muchísimo a Eva que me encontrase otro diamante polifacético. Desde luego, son libreros así, que miman a sus lectores con un trato personalizado y cariñoso, los que conquistan nuestros corazones.

El libro es Cartas a un joven poeta (1980), de Rainer Maria Rilke (1875-1926), traducción y nota preliminar de José María Valverde. Es una colección de diez cartas que se sitúan en el tránsito de 1903 a 1904 (menos la última, que es de 1908), que Rilke escribió al poeta Franz Xaver Kappus, y que éste publicó después de la muerte de su maestro y que, como Valverde indica, “siempre servirán para iluminar por detrás el quehacer lírico rilkiano” (p.15).



La presentación de Kappus relata como a fines de 1902, con apenas veinte años, comenzó a escribir a Rainer Maria Rilke para enviarle sus intentos poéticos pidiéndole que los juzgara. En esa primera carta, dice, “me franqueaba más enteramente de lo que nunca había hecho y, por demás, de lo que nunca haría”. Kappus recuerda el tiempo que esperó respuesta, y la carta en sobre azul, (con) sello de París” y pesada que finalmente recibió, con una letra “clara, bella y segura” (p.20). Carta ésta que, junto con las otras nueve “valen para los que ahora crecen y se forman, para los que mañana se formarán”.

Son conmovedoras, directas y cercanas, pero con contenidos profundos y reflexiones complejas. Rilke intercala en ellas consejos prácticos como acercarse a la naturaleza, buscar la hondura de las cosas, tener presente la infancia,  aceptar y disfrutar de la soledad, sacar el máximo partido de las dudas, amar los libros “imprescindibles” (p.34) y no dejarse dominar por la ironía.

Es crítico con los poemas de Kappus, pero también lo consuela, pues “aun los mejores se equivocan en las palabras cuando éstas han de significar lo más silencioso y casi indecible” (p.48); y sobre todo le muestra que valora su escritura “(…) siempre los leeré (si usted me los confía), los releeré y los viviré, tan buena y cordialmente como pueda” (p.60).

A la hora de crear, recomienda examinar el fundamento de la escritura, poner a prueba “si extiende sus raíces hasta el lugar más profundo de su corazón” (p.26),  y ver en la obra creada “su amada propiedad natural, un trozo y una voz de su vida” (p.28)

Los poetas, dice Rilke, hacen mal en quejarse en vez

de transformarse, duros, en palabras
como el cantero de una catedral
se transforma en la calma de la piedra.

[statt hart sich in die Worte zu verwandeln,

wie sich der Steinmetz einer Kathedrale

verbissen umsetzt in des Steines Gleichmut.]

No hay medida en el tiempo: no sirve un año, y diez años no son nada; ser artista quiere decir no calcular ni contar: madurar como el árbol, que no apremia a su savia, y se yergue confiado en las tormentas de primavera, sin miedo a que detrás pudiera no venir el verano” (p.42)

Os regalo dos extractos que me gustaron especialmente. El primero pertenece a una carta acompañada de un soneto de Kappus que le devuelve copiado de su puño y letra y le dice:

“Ya ve usted: he copiado su soneto porque he encontrado que es hermoso y sencillo, y ha nacido en esa forma en que se desarrolla con tan tranquilo decoro. Estos son versos de los mejores que he podido leer de usted. Y ahora le doy esta copia, porque sé que es importante, y está lleno de nueva experiencia, volver a encontrar un trabajo propio en letra ajena. Lea usted los versos como si fueran ajenos, y sentirá en lo más íntimo hasta qué punto son suyos” (p.72).

Qué experiencia única la de leer la creación propia en letra ajena, ¿no?

Y por último, una bonita reflexión sobre la manera en que a Rilke le gustaba escribir sus cartas: “(…)cuando estoy de viaje no me gusta escribir cartas, porque para eso necesito algo más que el imprescindible recado: algo de silencio y soledad, y una hora no demasiado poco propicia” (p.57).