Hai un par de semanas atopei un regaliño
na Conserxaría: o libro Un verán (2015), de Xabier López Marqués, poeta e compañeiro no IES Número 1 de Ribeira. Agradézolle
enormemente a Xabier o agasallo porque hai tempo que lle ando a quentar a cabeza
preguntando pola súa escrita. E aquí me lanzo a escribir sobre o libro, por unha
banda, con decisión porque aborda o tema das palabras, da escrita, que
vimos tratando nesta bitácora; porén tamén cun pouco de medo, sabendo que entro
dentro do grupo que Xabier califica como “Lector
“analfabeto”” que busca a evasión, mesmo o divertimento, engadiría eu.
A lectura efectivamente
divertiume, e seméllame a escrita de Xabier un xogo de brincadeira onde ás
veces se ri del mesmo e por ende dos poetas e dos artistas, pero tamén do lector
(ou eu polo menos, como lectora, sentinme vacilada), o cal non deixa de ser
unha experiencia ben interesante. Finalmente, xa que empregarei citas, como vén
sendo habitual na bitácora, direi que as utilizo, non por “distanciarme do texto” (p. 15) senón por admiración, porque
desexaría que esas palabras se me tivesen ocorrido a min.
Nunha primeira ollada ao libro, chamáronme
a atención dúas cousas: unha é a orixinal caligrafía de Xabier, que me semella territorial, enerxética e espontánea. E a outra é que hai seccións
riscadas no texto. É a primeira vez que tal vexo nun libro, así que aínda
que estaba con outras lecturas, atraíume e non puiden pospoñer Un verán.
Xa no comezo, preséntase o libro coma unha
monlla de textiños “froito do estado de
ánimo vagaroso que me produciu a calor dun verán cheo de insomnios e de ritmos
moito máis prosmeiros que os habituais” (p. 9) que logo se explica que se
escribiron co motivo de “Gandainear,
vandiar, errabundar!” (p. 68). A súa “negación
do definitivo” e a concepción da “Obra
en continua transformación” explica os riscados, xa que lle gusta “amosar o borrador do traballo” que fai
para que se vexan “os vieiros polos que
[chegou] a unha solución ou a outra” (p. 59).
Encántame a reflexión sobre o desexo de “liberar as palabras para que sexan elas mesmas, soas, as que establezan as
relacións que desexen (tomando o tempo que precisen)” (p. 69), a ansia
de buscar “o prego máis inmaculado (...) Torcer as palabras sílaba a sílaba, fonema a fonema, ata escoar o máis
diminuto significado que poida agochar, levar a Lingua ao punto de escordadura
(de entorse?), de luxación, un tour de force” (p. 63).
E este proceso de escritura “apréndese. É unha
técnica. (...) é un oficio” (p. 44).
Pero parello ao acto de escribir, está o de non escribir, e daquela “falamos
realmente de que non quede nada rexistrado no papel, ou nos referimos a
quitarlle lastre ao que se escriba” (p. 46). Indo máis ao específico, á
poesía en si, “Na Poesía a vida foxe
polas fendas dos fonemas de cada sílaba” (p. 12), “habita as palabras e os espazos que atopa entre elas ou dentro“ (p.
14), “todo depende do significado de cada
palabra, do seu emprego” (p. 56).
Neste sentido, o mestre das palabras
irrítase coa “falla de “precisión”, ese
descoido no rexistro” (p. 56) cando alguén di que algunha das súas
reflexións teñen moita chicha,
e cuestiónase se “Existe realmente un, só
un, lector “capacitado” para, polo menos, comprender, aínda que sexa
mínimamente, de que estou a falar?” (p. 67), punto que reitera noutras das
reflexións (“gustaríame empregar a
palabra verdasca, pero requiriría,
esixiría, un lector dos que non existe, que apreciase a súa silueta esvelta,
firme e flexíbel...” p. 38).
E por último, as miñas desculpas para o autor porque sei que a entrada
carece de rigor (“O rigor ten que ver
tanto coas verbas que non se din (coas que se rachan...) como coas que se din”
(p. 16)) e non entra na categoría de “discurso
maduro” (p. 67), pero espero que mo poidas perdoar, Xabier, porque pertenzo
ao grupo dos novatos que “aínda cren que o corazón é máis que un
músculo” (p. 14).
