The Heart in Poems: Robert L. Stevenson

Robert Louis Stevenson

(traducción de Txaro Santoro y José María Álvarez)

LOVE - what is love? A great and aching heart;

Wrung hands; and silence; and a long despair. 

Life - what is life? Upon a moorland bare 

To see love coming and see love depart

AMOR - ¿Qué es el amor? Un gran corazón doliente,

Nerviosas manos; y silencio; larga desesperanza. 

¿La vida, qué es la vida? Una helada llanura

Donde llega el amor y el amor se pierde

Food in Books: Entre pólvora y canela

Entre pólvora y canela (2017) es la primera novela de Eli Brown, traducida por Patricia Antón de Vez.

La novela plantea un argumento sencillo. Corre el año 1819 y Owen Wedgwood trabaja como chef para Lord Ramsey, un magnate del comercio naval. Hannah Mabbot, pirata de cabellos cobrizos y capitana del Flying Rose, se lleva cautivo a Wedgwood y, a modo de Sherezade, amenaza con conservarlo vivo sólo mientras la sorprenda con una comida exquisita cada domingo.

Los suministros del barco son escasos y de poca calidad, y el ingenio y la creatividad de Wedgwood se verán puestos a prueba, llegando a convertirse en una suerte de ingenioso MacGyver de la época de la Regencia: sidra de plátano y piña, queso Azul Afanado, tartaletas de huevos de codorniz, faisán estofado o confeti de maíz macerado serán algunos de los exquisitos platos que diseñará para sorprender y cautivar a la captora.

Entre domingo y domingo la vida no carece de estímulos: escaramuzas, persecuciones, incursiones, abordajes, peleas cuerpo a cuerpo y castigos piratas. El ritmo es trepidante y seductor como suele ocurrir con la romantizada visión de los piratas, aunque está templado por las reflexiones moralizantes de Wedgwood, que se las pasa enjuiciando los actos de Hannah y los piratas, e incluso intentando hacer proselitismo entre la tripulación. Esta faceta de cristiano acérrimo se ve ridiculizada varias veces, como el divertidísimo episodio en que piensa que el Señor Apples se va a trajinar una oveja y luego resulta que sólo iba a buscar lana para tejer.

Brown nos ofrece una obra cómoda donde la violencia inicial se va diluyendo poco a poco hasta derivar en un "buenismo" casi irritante: los piratas son solidarios, desean la justicia, el amor, el compromiso, la lealtad. Lejos quedan los salvajes y malvados piratas de R. L. Stevenson. En Entre pólvora y canela asistimos a un desfile de personajes que son, en gran parte, caricaturas: el Señor Apples o Conrad por ejemplo. Y sólo algunos otros como Joshua, Asher, o los gemelos Feng y Bai presentan una multidimensionalidad que aún así, a mi parecer, no se desarrolla lo suficiente.

La obra es distraída, amena y fácil. Si queremos entrar en un segundo nivel, podemos sumergirnos en el contexto histórico y analizar el comercio inhumano del té, los esclavos y el opio. Y si no, simplemente saborear cada bocado de los exquisitos platos que se describen y disfrutar de la evolución de un cocinero-marinero de agua dulce que acaba convirtiéndose en un lujurioso chef pirata. 

Una buena lectura de verano, aunque la traducción es francamente mejorable, con confusiones sobre todo en los tiempos verbales que dificultan la lectura y que, decididamente, no está a la altura de las que estamos habituados a encontrar en Salamandra. 

"Los sabores que se captan en la boca tienen sus análogos en la vida. El salado es el espíritu de la sangre y las lágrimas, de la victoria y la derrota. Su color es el rojo. El ácido es un toque de atención, una palmada en el trasero, una espina que te pincha para reprenderte si te despistas. Su color es un destello de amarillo bajo el ala de un pinzón (...) El dulce es la mano amiga que se tiende, la leche de una madre, el beso, la cama caliente. Su color es el naranja del crepúsculo. El amargo es el amor que hay tras una palabra severa, es la fortaleza ganada a pulso. Su color es el verde. El acre es un viento fuerte, que tensa y limpia, e invoca la independencia. Es el azul del agua fresca (...) El último sabor es la Puerta de Nácar (...) Rara vez se habla de él. Anida en el receso del velo del paladar. Sólo se capta en caldos muy particulares, es el sabor que permaneció después de que Dios insuflara vida a Adán. Es el sabor que da vida a la arcilla. Es de color violeta" (p. 91)

Letters in Books: Tes ata as 10

A morte do pai. O drama, a taquicardia, o cansazo, a ansiedade. Un mail que entra na caixa de correo enviado polo pai. Oh - oh.

Así é como Francisco Castro dá comezo á súa novela Tes ata as 10 (2014). E se non sabías que Castro é un enxeñoso contador de historias, quedarache ben claro antes de rematar o libro, algo que ocorrerá moito antes das 10 que o título che marca como límite.

A historia segue unha liña similar á dunha famosa novela (mesmo levada ao cine) de Robert James Waller ou da obra de teatro do libanés Wajdi Mouawad, Incendies, de cuxa adaptación á gran pantalla tamén falamos xa nunha entrada previa. A novela non deixaría de ser unha variación da clásica investigación dunha historia familiar que non é a que parece, se non fose polos elementos que engaden unha brisa fresca ao texto: as referencias a  outros autores (Verne, Dahl, Stevenson) e outros textos (A illa do tesouro, Charlie e a fábrica de chocolate, Dr Jekyll e Mr Hyde, Vinte mil leguas baixo dos mares) e por suposto as fermosas Cartas náufragas, un remosque inesperado na lectura. 

Alén disto, é unha novela sensorial, de deleitarse nos sabores dunha chocolatina ou de empanadillas na cama; de recender a fragancia da tinta; de escoitar o bater das teclas da Underwood, os pasos dunha muller nun piso ou as melodías dos Beatles; de evocar a frialdade dunha chave, a suavidade das páxinas dun xornal ou o papel brillante das fotografías; e sobre todo de mirar alén, de ver o que non se ve, de deconstruír o mito ata as cinzas e comezar a reconstruílo de novo. 

Voan as horas mentres acompañas ao modesto Toni na súa exploración da "burbulla de papel" (p.38) onde os libros son cruciais para atopar as solucións, para avanzar nas pescudas.  Pescudas que che estresan a ti case tanto coma a el, porque a riqueza emocional dos personaxes xa te envolveu, porque tamén ti queres ser quen de descubrir a onde levan as pistas nas notas mecanografadas, manuscritas e nos mails. E deveces por chegar antes ca el para abrir o libro, axitalo para ver se hai algo, gañarlle, non tanto para conseguir a chocolatina como para saber que vai pasar despois.

Desexas desentrañar o misterio, pero a poder ser, que sexa devagar, de xeito que se poida prolongar o suspense, porque quizais cando descubramos a verdade, igual non hai tesouro debaixo da illa, igual máis ben quedamos sen nada ao esnacar a base sobre a que se asenta o que sempre tomamos por certo, porque xa nos avisa a nota: "Sempre somos dous. Sempre hai dúas caras. Aínda que só poidamos amosar unha" (p.101)

E hai cartas, mails, notas, libros, e escrita das mans ao corazón. E por iso, o libro só se pode describir cunha palabra coa que o inglés dá na diana: "unputdownable."

"... cando se xubilase había abeirarse preto dos libros, das súas dúas enormes bibliotecas (...) mergullarse naqueles volumes que, grazas a el, alimentaron a miña infancia de fantasía" (p.15)

"Dicíame, "toma, le". Non dicía, "mira a ver se che gusta este" ou, "proba a ver que tal". Dicíame, "toma, le", e eu púñame a ler, e case sempre gustaba o que me daba" (p.25)

"Velaquí está todo o que importa, meu fillo (...) as cousas realmente importantes están todas neses libros que ves aí. As que alimentan o corazón están aí" (p.26)

"... deixaba caer un papel sobre o libro que estivese lendo, ou sobre os deberes, ou sobre as miñas mans ... " (p. 32)

"... tamén había cartas, incluso algunhas dentro dos seus sobres abertos, moitas asinadas por el e outras por outras persoas, algunhas viñan pegadas cunha grampa..." (p.85)

"Coa letra de meu pai, con aquela caligrafía inconfundible (trazo moi fino e moi estirado)..." (p.109)

"As palabras fundan o mundo. Poden destruílo tamén. As palabras e as formas en que son transmitidas. Por iso pode haber - téñoo oído así un cento de veces - murmurios que provocan furados no medio do peito que van entrar, e aniñar un monte de ledicia. E palabras que nos cegan e nos matan. Literalmente" (pp.196-197)

"Quérote. Quéresme?" Moi probablemente sobraba a segunda pregunta, mais precisaba oílo, ou lelo, da súa voz, escrito pola súa man, saíndo do seu corazón" (p.235)

Interview: David González

Preséntovos hoxe a David González, autor do blog "Palabra de Gatsby", que vos convido a visitar, onde publica as súas opinións sobre libros, espectáculos teatrais, e temas de reflexión entre outros. 

David preséntase do seguinte xeito:

Nacín na marítima cidade de Vigo en Galicia no ano 1995. Namoreime da lectura dende que as miñas mans deslizaron as primeiras páxinas dun libro. Supoño que por iso estudo o Grao en Lingua e literatura española na Universidade de Santiago de Compostela.

Fotografía de Pablo Vázquez

Ademais, tiven o pracer de coñecelo en persoa o martes pasado nun café conversado despois de coincidir nas redes e nalgún evento literario. Falamos do tema do seu traballo de fin de grao (relacionado co paisaxismo e a ecocrítica); duns cadernos de Manfred Gnädinger; das súas experiencias aprendendo linguas estranxeiras; da fermosa historia dun maletín de libros que ían da A-Z e que súa nai lle tivo que "xestionar" para que non os lese todos dunha sentada; das aulas de filoloxía e as lecturas obrigatorias, e por suposto de recomendacións lectoras. David é moi fan dos autores galegos e recomendoume Un animal chamado néboa (2016) de Ledicia Costas e O corazón da Branca de Neve (2014) de Francisco Castro.

Por se fose pouco, foi tan amable de responder a unhas preguntas sobre os seus hábitos lectores que vos deixo a continuación, coa promesa de volver falar del na bitácora, porque algo andamos a argallar.

Que libro(s) estás lendo agora mesmo?

Agora mesmo estou lendo Da fría e distante Estrela Polar (Tomás González Ahola, Urco Editora), Gramática del silencio (Eusebio Lorenzo Baleirón, Rinoceronte) e Cabalos e Lobos (Fran P. Lorenzo, Xerais).

Cales dirían que foron os libros que máis te marcaron e por que?

Sen dúbida teño que sinalar a saga de Harry Potter, que foi a que acompañou toda a miña infancia e adolescencia. The Great Gatsby de F. Scott Fitzgerald foi esencial na miña bagaxe lectora porque amosoume que non hai que ter medo aos clásicos. Converteuse sen dúbida nunha obra de referencia para min e mesmo rematou por dar nome á miña bitácora.

Tes un xénero favorito?

Estou acostumado a toda clase de lecturas, dende ciencia ficción ata a novela romántica. Penso que unha lectura é para min cando consegue deixar algo en min con cada páxina.

Cal é ese/a personaxe inesquecible?

Por suposto ó marxe de sinalar a Harry Potter e a Gatsby, é complicado esquecerse de personaxes como Hamlet, Alicia (Alicia no país das marabillas) ou Jim Hawkins (A illa do tesouro)

Tes algún ritual lector?

A verdade é que non sigo ningún método orixinal. Non soporto ler con música ou con algún son de fondo. Polo demais, sempre adoito escoller a opción máis confortable para gozar dunha boa lectura, e se hai un café aínda mellor.

Libro de papel ou e-book?

O eterno dilema. Sen dúbida, eu prefiro o libro en papel. Probablemente para unha viaxe longa nun medio de transporte usaría o e-book. Os dous soportes teñen vantaxes e desvantaxes pero o cheiro do libro físico, sexa novo ou vello, nunca o terá o dixital.

Cales son os teus sitios favoritos para ler

Normalmente a miña casa ou o transporte durante as miñas constantes viaxes de fin de semana da casa a Santiago.

Por que les?

A miña nai influíu un pouco nese gusto na lectura pero a verdade é que dende pequeno conquistoume o feito de ler. Calquera libro valía e mesmo enfrenteime a lecturas que non ían coa miña idade. Estudo filoloxía a día de hoxe así que o meu afán por ler aínda non esmoreceu.

Podes relatarme algunha anécdota que che pasase relacionada cos libros/a lectura?

Polas noites, cando os meus pais me ordeaban que fose a durmir, lía cunha lanterna pequeniña ás agachadas. Un día, a miña nai pilloume con ela e quitouma e logo regañoume e foise meter na cama. A miña nai o que non sabía é que eu tiña outra para emerxencias e continuaba lendo cando ela durmía.

Aparte do blog, que escribes?

Todo lector sempre gusta de escribir algo. Por suposto escribo textos, relatos e algunha que outra composición (de todo menos poética). Teño necesidade de transmitir a través de palabras moitas emocións e pensamentos.